วิธีดูหินแท้กับหินเทียมด้วยตัวเองเบื้องต้นมี 6 วิธี คือ สัมผัสความเย็น ดูฟองอากาศด้วยแว่นขยาย ดูสีและลายว่าเป็นธรรมชาติหรือไม่ ชั่งน้ำหนัก ดูรูร้อย และเทียบราคากับท้องตลาด วิธีเหล่านี้ช่วยคัดหินเทียมที่เห็นชัดออกได้ แต่ไม่สามารถยืนยันได้ 100% หากเป็นอัญมณีราคาสูง ควรส่งตรวจกับห้องปฏิบัติการอัญมณีที่เชื่อถือได้ เช่น สถาบันวิจัยและพัฒนาอัญมณีและเครื่องประดับแห่งชาติ (GIT)

หินแท้ หินปรับปรุง และหินเทียม ต่างกันอย่างไร

ประเภทความหมายตัวอย่าง
หินธรรมชาติหินที่เกิดตามธรรมชาติ ผ่านแค่การเจียและขัดอเมทิสต์ โรสควอตซ์ ไทเกอร์อาย
หินปรับปรุงคุณภาพหินแท้ที่ผ่านการเผา ย้อม หรืออุดรอยร้าว เพื่อปรับสีหรือความใสซิทรินที่เผาจากอเมทิสต์ อาเกตย้อมสี
หินสังเคราะห์สร้างในห้องแล็บ มีองค์ประกอบทางเคมีเหมือนหินจริงทับทิมสังเคราะห์ ควอตซ์สังเคราะห์
หินเลียนแบบวัสดุอื่นที่ทำให้หน้าตาเหมือนหินแก้ว พลาสติก เรซิน หินอื่นย้อมสี

หินปรับปรุงคุณภาพไม่ใช่ของปลอม เพราะยังเป็นหินแท้ แต่ผู้ขายควรบอกให้ผู้ซื้อทราบ เพราะมีผลต่อมูลค่า

6 วิธีดูหินแท้ด้วยตัวเอง

1. สัมผัสความเย็น
หินธรรมชาติอย่างควอตซ์จะรู้สึกเย็นเมื่อแตะครั้งแรก และใช้เวลาสักพักกว่าจะอุ่นตามมือ ส่วนพลาสติกและเรซินจะรู้สึกอุ่นเกือบทันที ลองแตะหินที่แก้มหรือริมฝีปาก ซึ่งรับรู้อุณหภูมิได้ไว วิธีนี้แยกพลาสติกได้ดี แต่แยกแก้วได้ไม่ชัด เพราะแก้วก็เย็นเช่นกัน

2. ดูฟองอากาศด้วยแว่นขยาย
ใช้แว่นขยาย 10 เท่าส่องดูเนื้อหิน ถ้าเห็นฟองอากาศกลมๆอยู่ข้างใน มักเป็นแก้วหรือเรซิน เพราะหินธรรมชาติจะมีมลทินเป็นรอยแตกเล็กๆ ผลึกแร่ หรือเส้นใยตามธรรมชาติแทน ไม่ใช่ฟองกลมๆ

3. ดูสีและลายว่าเป็นธรรมชาติหรือไม่
หินธรรมชาติในกำไลเส้นเดียวกันมักมีสีและลายต่างกันเล็กน้อยในแต่ละเม็ด ถ้าทุกเม็ดเหมือนกันเป๊ะ สีสดจัดเกินธรรมชาติ หรือสีไปกองรวมกันตามรอยแตกและรอบรูร้อย อาจเป็นหินย้อมสีหรือวัสดุเทียม

4. ชั่งน้ำหนักในมือ
หินธรรมชาติส่วนใหญ่หนักกว่าพลาสติกและเรซินชัดเจน ถ้ากำไลเม็ดใหญ่แต่เบาผิดปกติ ควรสงสัยไว้ก่อน

5. ส่องดูรูร้อย
รอบรูร้อยเป็นจุดที่เห็นเนื้อในของหิน ถ้าเห็นสีเข้มกว่าผิวนอก มีคราบสีติด หรือเห็นเนื้อในเป็นสีขาวทั้งที่ผิวนอกเป็นสีอื่น อาจเป็นหินย้อมหรือหินเคลือบสี

6. เทียบราคากับท้องตลาด
หินที่ราคาถูกผิดปกติเมื่อเทียบกับร้านอื่น โดยเฉพาะหินที่ปกติมีราคาสูง เช่น ไหมทองเส้นหนา หรือลาพิส ลาซูลีสีเข้มสม่ำเสมอ มักเป็นสัญญาณของหินเทียมหรือหินคุณภาพต่ำ

หินที่มักถูกปลอมหรือเลียนแบบบ่อย

หินที่ขายของที่มักนำมาแทนจุดสังเกต
เทอร์ควอยซ์ฮาวไลต์ย้อมสีสีฟ้าสดสม่ำเสมอ สีเข้มตามรอยเส้น รอบรูร้อยเห็นเนื้อขาว
ซิทรินอเมทิสต์เผา หรือแก้วสีเหลืองซิทรินเผามักสีส้มเข้มที่ปลาย ฐานสีขาว ส่วนแก้วมีฟองอากาศ
ควอตซ์ใสแก้วแก้วมักมีฟองอากาศ และใสสะอาดไร้มลทินเกินไป
ลาพิส ลาซูลีโซดาไลต์ หรือหินย้อมสีลาพิสแท้มักมีจุดสีทองของไพไรต์ ส่วนหินย้อมสีจะเป็นสีน้ำเงินจัดสม่ำเสมอเกินไป
ฮีมาไทต์ฮีมาไทน์ (วัสดุสังเคราะห์)ฮีมาไทต์ในตลาดจำนวนมากเป็นวัสดุสังเคราะห์ ถ้าดูดแม่เหล็กแรงมากมักไม่ใช่หินธรรมชาติ
หยกควอตซ์ย้อมเขียว หรือแก้วสีเขียวสดเท่ากันทุกเม็ด หรือมีฟองอากาศ
อาเกตหลากสีอาเกตย้อมสีสีฟ้า ชมพู หรือม่วงสดจัด ซึ่งอาเกตธรรมชาติไม่ค่อยมี

วิธีทดสอบที่ไม่แนะนำ

  • ขูดหรือขีดหิน: แม้จะเป็นวิธีทดสอบความแข็งได้ แต่จะทำให้หินเสียหาย
  • ลนไฟ: หินบางชนิดแตกร้าวหรือเปลี่ยนสีได้ และเป็นอันตราย
  • แช่น้ำยาหรือกรด: ทำลายผิวหินเนื้ออ่อนและยางยืด

เมื่อไหร่ควรส่งตรวจกับห้องแล็บ

ถ้าเป็นอัญมณีราคาสูง เช่น ทับทิม ไพลิน มรกต บุษราคัม หรือหยกเจไดต์ ควรขอใบรับรองอัญมณีจากห้องปฏิบัติการที่เชื่อถือได้ ในประเทศไทยมีสถาบันวิจัยและพัฒนาอัญมณีและเครื่องประดับแห่งชาติ (GIT) ให้บริการตรวจสอบ ใบรับรองจะระบุชนิดหินและการปรับปรุงคุณภาพอย่างชัดเจน

ที่ Prime Amulet เราแจ้งชื่อหินและข้อมูลการปรับปรุงคุณภาพของสินค้าอย่างตรงไปตรงมา หากมีข้อสงสัยเรื่องหินชิ้นไหน สอบถามที่หน้าร้านหรือทาง LINE ได้เสมอ

กำไลหินมงคลพร้อมข้อมูลหินที่ตรงไปตรงมา ดูสินค้าทั้งหมด

คำถามที่พบบ่อย

หินเผาหรือหินย้อมถือว่าเป็นหินปลอมหรือไม่

ไม่ใช่หินปลอม เพราะยังเป็นหินแท้ที่ผ่านการปรับปรุงคุณภาพ เช่น ซิทรินที่ได้จากการเผาอเมทิสต์ แต่มูลค่ามักต่ำกว่าหินธรรมชาติที่ไม่ผ่านการปรับปรุง และผู้ขายควรแจ้งให้ทราบ

ใช้แม่เหล็กทดสอบหินได้หรือไม่

ใช้ได้กับบางชนิด เช่น ฮีมาไทต์ธรรมชาติดูดแม่เหล็กอ่อนมากหรือไม่ดูดเลย ถ้าดูดแรงมากมักเป็นวัสดุสังเคราะห์ แต่หินส่วนใหญ่ไม่ทำปฏิกิริยากับแม่เหล็ก จึงใช้ตรวจทั่วไปไม่ได้

หินสังเคราะห์ใส่เป็นหินมงคลได้หรือไม่

ขึ้นอยู่กับความเชื่อของแต่ละคน หลายสำนักเชื่อว่าพลังมาจากหินธรรมชาติ แต่หินสังเคราะห์มีองค์ประกอบเหมือนหินจริงและราคาถูกกว่า สิ่งสำคัญคือผู้ขายต้องบอกให้ชัดเจนว่าเป็นหินสังเคราะห์

ตรวจหินที่ GIT มีค่าใช้จ่ายไหม

มีค่าบริการ ซึ่งแตกต่างกันตามประเภทการตรวจและชนิดอัญมณี ควรตรวจสอบอัตราค่าบริการล่าสุดกับสถาบันโดยตรง